Lise Split in de studio als meter

Kleinbeeld


Het smelt niet
over psychische aandoeningen


Annelies Brosens en Ax'l Peleman bereiden
programma voor waarin mevrouw Brosens
vertelt en zingt over haar ervaringen,
worstelingen met depressie en hoe ze erut
kwam. Psychoses zijn anders en het is goed
dat men er specifiek aandacht aan besteedt.
Toch verheldert zo een meter als Lize Split
niet echt veel. Het schaadt ook niet. 
Altijd weer zoekt men voor allerlei goede werken peters en meters die dan gaan spreken over wat het werk dat ze patroneren betekent. De Geestelijke Gezondheid volgt al langer die gewoonte en daar lijkt niets mis mee. Maar laten we het toch eens goed bekijken. Want die jongedame die op televisie kwam spreken over psychose, omdat ze gevraagd werd meter te worden van een project, kon noch kan zich echt inbeelden wat die wanen doen, al zou met patiënten te maken hebben gehad. Heb ik iets tegen die promotiepraatjes? Het antwoord is gemengd maar toch overweegt een zekere afkeer.

Kunstenaars, hoorde ik zeggen, worden wel vaker bezocht door psychoses, zoals men in de oudheid al wist dat wie last had van wanen wellicht in contact zou staan met de Goden, ook al vertelden ze alleen maar wartaal. Zelf denk ik dat niemand erom vraagt, om een psychose en om de hele behandeling die het vergt. Wel kan niemand, behalve als het om drugsgebruik of middelengebruik gaat, iets doen om het te voorkomen omdat er nu eenmaal met dat brein van ons in hun geval wel iets mis is.

Zowel Bert Keizer als Herman Kolk geven aan dat men van het brein veel kan zeggen, maar niet dat het autonoom ten opzichte van... het ik zou functioneren. Zij menen dat het ik, het onbewuste ik en het bewuste ik zich in de hersenen, het brein realiseert. Enkele jaren geleden las ik het boekje al en schreef er ook al over[i]. Maar ten aanzien van de geestelijke gezondheidszorg, denk ik dat het goed is er nog eens een blik op te werpen.

Mensen met psychische of mentale problemen staan inderdaad altijd in de hoek waar men liever niet bij zou horen en men meent te weten wat een depressie is, wat een psychose met een mens kan doen en ook voor andere problemen als autisme en schizofrenie kan men een beschrijving maken. Gemeenschappelijk voor hen is dat zij moeten ervaren dat hun brein niet meer de perfecte verwerkingsunit is, dat de innerlijke spraak, zoals Herman Kolk aangeeft, niet meer tot werkbare antwoorden leidt. Een defect brein, zoals in geval van dementie en Alzheimer is voor de betrokkene lastig om mee om te gaan, voor de omstanders is het wellicht nog erger.

Sinds Kim de Gelder in Dendermonde een kinderopvang bezocht, heb ik mij afgevraagd hoe men in dat geval, van die jongen niet de moeite genomen heeft om een plaats te maken, ook wanneer de onderzoeks- en behandelingscentra administratief volzet zijn. Het gebeuren had geen plaats gevonden, zoals ook Jonathan Jacobs wellicht niet zo een vreselijk vunzige dood had moeten sterven. Twee keer heeft een rechter uitspraak in de zaak, maar in wezen kon de rechter niet anders dan accepteren dat de man om redenen van de goede werking van de instellingen niet opgenomen kon worden. De vraag is of artsen en instellingen niet van tijd tot tijd moeten kijken wat zwaarder wegen zal.

Men wil nu onderzoek doen naar de werking van Mindfulness als manier om de desastreuze zelfmoordcijfers in Vlaanderen op te vangen en ook inzake het slikken van antidepressiva gaat het niet zo best. Ook daar moet men zich nog maar eens buigen over de vraag wat het brein voor ons zijn betekent. Mindfulness zou helpen ons denken te oriënteren, maar met psychoses zit men dus in een falend sturingssysteem en ook in het geval van depressie gaat het brein alles behalve leeglopen, maar is het meer dan normaal actief, maar werkt de innerlijke spraak niet afdoende.

Men hoort mij niet beweren dat men geen positieve aandacht moet besteden aan mensen met een depressie of psychose, op het moment dat ze opnieuw greep hebben gekregen op hun systeem. Het is goed dat organisaties als Te Gek en kleinschaliger initiatieven mensen er attent voor maken dat een psychose een ernstig ziektebeeld is dat behandeld kan worden, maar dat vaker dan men denkt dwang nodig zal zijn omdat de patiënt zich van geen kwaad bewust (meer) is. Pas naderhand blijkt overigens dat ze het wel enigszins hadden zien aankomen.

Nu, als we aandacht vragen voor mensen met mentale aandoeningen, waarom moet er een peter of meter bij, een bekende persoon. Ach, zij voelen zich er niet te goed voor, iemand als Sellah Sue en Annelies Brosens weten wat het is, uit een depressie komen en kunnen dus wel iets vertellen. Maar zij weten ook dat de beleving van een depressie zelf niet zo aangenaam is, of beter, na de depressie kan men er niet veel meer over zeggen, behalve dat de gedachten niet meer aan te sturen vallen.

Het brein is best een kostbaar instrument en wie er iets mee voorheeft, zal merken dat het allemaal niet gemakkelijk is ermee te leven. In de ogen van anderen blijft men een patiënt en soms maakt zo iemand, een patiënt er ook wel eens opportunistisch gebruik van. Maar men is - en dat klinkt als een doordenker - meer dan die aandoening, als men zich aan de aandoening heeft kunnen ontworstelen, dankzij goede medische zorg. Vroeger had men wel eens levenslange behandelingen - of net geen behandelingen - en stierven deze mensen in een situatie die men deplorabel moet heten, maar waar de artsen weinig aan konden verhelpen. Nu zijn er wel medicijnen ter beschikking, maar het gebruik ervan - zo blijkt uit onder meer het werk van Trudy Dehue - moet in de regie van de arts blijven, minder opgelegd door kenniscentra. Men dient toch nog na te gaan of een medicijn werkt en wanneer de dosis te hoog is. Daarnaast kunnen therapieën wellicht helpen, maar het belang van dat alles kan men niet loskoppelen van de gedachte dat mensen kunnen genezen.

Aandacht vragen voor de aanwezigheid van mensen met een mentale aandoening kan ik onderschrijven, maar de klemtoon ligt dan toch het best bij mensen die aan de beterhand zijn en hun leven terug in eigen regie kunnen nemen. Het herstelverhaal laat soms zien dat mensen terug vallen omdat het herstel niet gezien wordt. Mensen zijn nu eenmaal complexe wezens en soms slagen normale mensen er niet in te begrijpen dat herstel complex is en dat men zich ook niet verbeelden moet te weten waar het om gaat. Juist, als mensen die zelf aan een diepe depressie ontkomen zijn, als men merkt dat iemand met zijn of haar demonen heeft leren leven, dan zou men daar precies aandachtig voor kunnen zijn.

Nergens voor nodig dus, die peters en meters van goede werken? Niet als men geen goede verhalen krijgt van mensen die het allemaal hebben beleefd. Mensen ook die veiligheid en erkenning verhopen, niet van hun ziekte, maar van het feit dat ze mochten en konden herstellen. Juist dat bescheiden boek van Herman Kolk, over bewustzijn en het belang van het onderbewustzijn, over de gedachte wat we met ons brein vermogen, maar ook dat het goed mis kan gaan, moet de nodige aandacht krijgen. Iemand met afasie of met psychose is niet meer vrij en een autist kan niet vrijelijk omgaan met anderen, met werkelijkheden. Daarom is het van belang te onderschrijven hoeveel de psychiatrie en psychotherapie - mits goed aangepakt - wel vermogen. Kranten en bladen die schrijven over de problemen in de sector, van misstanden gewagen doen overigens meer kwaad dan goed omdat zij de argwaan net bij mensen die hulp nodig hebben extreem opkoteren.

Bart Haers





[i] http://kwestievanverwondering.blogspot.be/2012/09/het-brein-als-terra-incognita.html

Reacties

Populaire berichten