lofrede, enigszins voor Zuhal Demir

 

Dezer Dagen

 

 

Onderwijsbeleid stokt

Om herscholing tegen te gaan

valt men minister aan 

 

Beeld van Theo Thijssen gemaakt door Hans Bayens
(foto Dolf Kohnstamm)
Beeld staat in Amsterdamse Jordaan, 

Heeft u grammatica nodig ? Syntaxis ? De tafels van getallen boven de 10? Maar waarom dan? Wat is het nut van nut? Sandra Langereis schreef een boeiende biografie van Eise Eisinga, Machineman, over de bescheiden (?) wolkammer die een planetarium bouwde op een wel zeer grote schaal, aan het plafond van zijn kamer, maar toen Uranus werd ontdekt, in 1781 en was de eerste planeet ontdekt met de telescoop en zonder de inbreng van de oudheid. Eisinga was een rekenwonder, die na de lagere school en in de leer om wolkammer te worden, de beginselen van wiskunde in de vingers kreeg mitsgaders – het oude woord is te mooi om het te laten schieten, maar komt niet voor in de leefwereld van 10-jarigen – de eerste beginselen van de natuurkunde., c.q. de astronomie. Toch zijn kinderen zeer geïnteresseerd in astronomie, als men het weet te tonen en uit te leggen en tegelijk kan men niet verwachten dat iedereen zo een wiskundeknobbel heeft als Eise Eisinga. Maar goed zijn in talen is ook wel mooi meegenomen en ja, sommige jongeren werken graag met hun handen en vinden werken met hout of metaal best boeiend.

 

Het debat over het doel en de betekenis van onderwijs voor individuele personen en voor een samenleving is in de loop van de jaren uit het oog verloren, omdat men nogal wat bezwaren dacht te hebben tegen de disciplinerende functie van schools leren. Was John Dewey nog gericht op wat indivuele leerlingen kunnen leren, maar vooral wenste dat kinderen hun sterkten leerden kennen, dan liep het er op uit dat hij geen “plus est en vous” meer hanteerde. Zou dat het geval geweest zijn, dan bleef de aandacht voor vorderingen van de leerlingen staande.. Verder was er Rudolf Steiner, (1861 – 1925) die meende dat men jongeren slechts moet geven bij wat zij op dat moment vragen of verdragen, maar dat is net bizar als men ziet hoe kinderen en jongeren wel degelijk uit hun ton willen komen om zich te verwonderen. Ziet men kinderen die enige tijd buiten het onderwijsbestel opgroeien, dan merkt men hoe sommige wel snel kennis opnemen en andere gewoon blijven toekijken, zodat de kennisoverdracht toch wankel blijft.

 

Minister Zuhal Demir en anderen bij N-VA maar vooral in het onderwijs beseffen dat het ontscholen moet stoppen. Via de klassieke aanbesteding dreigde ze niet de juiste expertise in huis te halen, want het blijken juist vehikels voor een verderzetten van het ontscholingsbeleid, zoals Frank Vandenbroucke – zelf een dokterszoon – en Pascal Smet dat heel expliciet handen en voeten hebben gegeven. Het trieste is, dat hierover nooit een grondige discussie is gevoerd, noch over wat onderwijs moet bereiken en hoe men dat het beste kan bereiken. Het lijkt  een complottheorietje, maar wie de laatste 50 jaar probeerde het onderwijsbeleid te volgen, merkte dat men eerst gemakkelijk scoorde met het afbreken van de klassieke humaniora, maar men doet weinig inspanningen om technisch onderwijs en beroepsonderwijs meer glans te geven. Op basis van wat ik kon naspeuren was het vooral de idee van Pierre Bourdieu, namelijk dat sociale mobiliteit niet functioneerde en dat dus onderwijs, zoals Hannelore Goeman eens gezegd heeft met grote gedrevenheid, dat onderwijs, dat de Vlaamse school tot toenemende ongelijkheid zou leiden?

 

Het probleem is gelaagd, want het gaat om beleid, maar ook om een onderwijscultuur, dat wil zeggen, de wijze waarop ouders, de samenleving naar het onderwijs kijken, ook vertellen wat de kindjes moeten leren en hoe ze zich leren te gedragen. De school is daarmee een strijdperk geworden, waar, zoals Raf Feys het graag uitspelt, er geen overleg is tussen de beleidmakers enerzijds en de samenleving of nog, de experten onderwijskunde, onderwijssociologie etc weten alles, de leken niets. Zou het? Raf Feys had ooit een – misschien een paar interviews – met Hein de Belder, die algauw werd opgevolgd door Guy Tegenbos en die wendde de steven zonder opgave van redenen en Tegenbos nam het discours van onderwijssociologen en pedagogen van de vernieuwingen over. Ook wees die er op gezette tijden op dat het onderwijzend personeel hardnekkig weigerde het licht te zien en dus de vernieuwing te omarmen. Zoals een “regent”, iemand die na twee jaar opleiding in de eerste graad van het middelbaar onderwijs, les mocht geven dat het onderwijs zonder kennis van de materie maar ook zonder inspiratie nergens toe leiden kan. Sommige regenten studeerden verder en haalden een licentiaatsdiploma.  

 

Men spreek al dertig jaar over onderwijzers en kleuterleiders best opgetuigd worden met een master, maar in feite zegt dat niet zo heel veel. Het kan alleen met nu hebben als zo een kandidaat-leraar lagere school voldoende basis meekrijgt, maar nu men een bachelor kan halen, kan die kennisrijke opleiding de leerlingen maar ten goede komen.

 

Daar is het Zuhal Demir om te doen, leraren v/m laten opleiden, die opnieuw, zoals Theo Thijssen, de auteur van onder meer “Kees de Jongen” niet naliet te herhalen, toonbeelden kunnen worden, zoals ook, met enig cynisme de schoolmeesters bij Marnix Gijsen en Ernest Claes uit de verf komen. Maar men heeft dat soort zorgzame onderwijzers bij de mestvaalt gezet, want verouderd, maar in zijn tijd was Theo Thijssen toch wel modern, zonder te geloven in een moderne, alleenzaligmakende onderwijstheorie. Toch werd Thijsen actief in de gremia waar het onderwijsbeleid vorm werd gegeven

 

Intussen verwijt men de minister dat zij zich vast zou bijten in micromanagement, terwijl de organisatie van het schooljaar en vooral al die dagen dat de leraren zich opsluiten voor het beoordelen van de cijfers van de leerlingen, dan is het inderdaad maar de vraag of de scholen daar zoveel tijd in moeten steken, maar het beleid heeft gewild dat ouders en leerlingen vanaf 14 jaar zelfstandig het oordeel van de klassenraad te kunnen aanvechten. Om zich te verdedigen tegen de advocaat van de leerling of diens/haar ouders moet men het dossier extra voorzien van data, feiten en incidenten, terwijl leraren het daar niet altijd over eens zijn. Dat men met kerstdag leerlingen aansporen kan naar een andere richting te verhuizen, helpt ook niet altijd, maar het is toch veel werk, terwijl punten misschien een beetje de prestaties kunnen vertekenen, door de band klopt dat plaatje wel. Men kan, zoals Koen Daniëls graag uiteenzet op het spreekgestoelte van het Vlaams Parlement, niet voorbij aan de vaststelling dat veel administratie in de scholen niet voortgekomen zijn uit de decreten, maar door koepels die in feite dubbel op aan het besturen zijn. Zelf denk ik dat de grondwet terecht voorziet in de vrijheid van onderwijs, maar de koepels kunnen toch geen schaduwadministratie zijn, de vrijheid van de scholen onderuit halen.

 

Het gaat om het vormen van leerlingen, maar waar dat voor August van Istendael, hoewel van een arme familie, het college de hefboom werd die hem in hogere kringen bracht, dan is juist de gelijkschakeling van de afgelopen decennia het parcours minder duidelijk is geworden. Daar is het de minister, die als dochter van Koerdische migranten uit Turkije, net om te doen, daar waar het discours over gelijke onderwijskansen in de feiten leidt tot het stilvallen van de goede scholing als hefboom om hogerop te komen. Het verwijt van Hannelore Goeman dat Demir een eliteonderwijs wil instellen, slaat nergens op, net omdat zij mensen de kansen wil geven vanuit een bescheiden milieu hogerop te komen. We horen, in tegenstelling tot de socialisten van begin vorige eeuw, zoals Theo Thijssen er een was, de huidige partijprominenten van de Vooruit zelden spreken over het belang van behoorlijk beroepsonderwijs en technische scholen. Ik denk dat de  minister de verschillende vormen van onderwijs opnieuw wil valoriseren, zodat men met de scholing vakbekwaamheid kon doorgeven.

 

Bart Haers